Duru Arık
Venedik’te bu yaz dikkat çeken yunus Mimmo bir anda tanınırken, araştırmacılar koruyucu adımlar atılması çağrısı yapıyor.
İtalya’nın Venedik şehri, gondolları, kanalları, bisküvileri ve son günlerde Mimmo isimli yalnız bir yunusla ünlü. Yunus, Haziran 2025’te Venedik Lagünü’nde yüzerken görüldü ve yerel araştırmacılar tarafından inceleme altına alındı. Bulgular, bugün Frontiers in Ethology dergisinde yayınlanan bir çalışmada açıklanıyor ve yunusu zarardan koruyabilecek öneriler sunuyor.
Padova Üniversitesi Karşılaştırmalı Biyotıp ve Gıda Bilimi Bölümü’nde çalışan çalışmanın ortak yazarı ve koruma veteriner patologu Dr. Guido Pietroluongo, “En ikonik şehirlerden birinde en karizmatik hayvanlardan birinin vakasını sunuyoruz: Venedik’te yalnız bir yunus. Gözlemlerimiz, bu hayvanın olağandışı bir bağlama olağanüstü bir şekilde uyum sağladığını belgeliyor ve onun refahını sağlamak için insan davranışını yönetme ihtiyacını vurguluyor” diyor.
Yunuslar genellikle kıyı ve açık deniz sularında küçük ve orta büyüklükte gruplar halinde yaşıyor. Ara sıra bir yunus sürüsünden ayrılıp kıyıdaki insan yerleşimlerine yaklaşabiliyorlar. Eskiden Venedik Lagünü de dahil olmak üzere Adriyatik Denizi’nin tamamında iki yunus türü – yaygın yunuslar ve şişe burunlu yunuslar – bulunuyordu. Ancak yaygın yunuslar insan yaşamının da etkisiyle 1970’lerden önce neredeyse tamamen ortadan kayboldu. Şişe burunlu yunuslar, genel olarak yaygın yunuslardan daha uyumlu ve dayanıklı. Aralarında Adriyatik Denizi’nde yaşayanlar da var. Bununla birlikte, son zamanlarda lagün sularından uzak durdukları da görülüyor.
Yunus Venedik’te yaşamaya adapte oldu
Bilim insanları da Mimmo’nun Venedik’te görülmesinin ardından yalnız yaşayan memeliyi tekneler aracılığıyla haftalık periyodlarda izlemeye başladı. Yunus, takip eden aylarda lagünün güney ucundan kuzeye, Venedik’e doğru hareket etti. Yunus hala Venedik’e yakın bir yerde konaklıyor. Ekibe göre yunus Venedik’te yaşamaya adapte olmuş durumda. Pietroluongo, bu eğilimi “Şişe burunlu yunusları kentsel alanlarda gözlemlemek pek de şaşırtıcı değil, zira bunlar son derece uyumlu ve fırsatçı deniz memelileri. Mimmo sağlıklı görünüyor ve düzenli olarak kefallerle beslendiği gözlemleniyor. Lagüne geldiğinden beri sergilediği davranışlar türün tipik özelliklerini taşıyor” diye anlatıyor.
San Marco Meydanı’na çok yakın bir noktada yaşıyor
Mimmo’nun San Marco Havzası’nda yaşaması endişe verici bulunuyor. Burası Venedik’in en işlek ve en popüler turistik bölgesi olan San Marco Meydanı’nın önündeki havza. İnsan ve güvercin faaliyetlerinin yoğun olduğu bir noktaya bu kadar yakın kalmak, yunusların açık denizlerde daha az karşılaşacağı çeşitli riskleri de beraberinde getiriyor. Örneğin tekne pervanelerinden kaynaklanan yaralanma riski, gemi trafiği arttıkça artıyor. Araştırmacılar, açık sulardaki yunusların da başta balıkçılık olmak üzere insani tehditlerle karşı karşıya olduğuna dikkat çekiyor. Yunusu güvende tutmak için teknelere hız sınırlarının uygulanması gerektiği ifade ediliyor.
Adriyatik yunusları üzerinde çalışan yazar Dr. Giovanni Bearzi, “Bu durum öncelikle yunusları yönetmekten ziyade insan davranışlarını yönetmekle ilgili. Koruma altındaki bir türün korunmasının önceliğini kabul etmek, onu vahşi bir hayvan olarak ele almak ve bilinçli, farkında ve sorumlu bir şekilde davranmak, yaban hayatı yönetiminde kilit önem taşır” şeklinde konuşurken yunusu sesleri kullanarak açık suya geri itmeye yönelik ilk girişimlerin işe yaramadığı belirtiliyor.
“İnsanlar hayvanlara saygı göstermede zorluk yaşıyor”
Araştırmacılar, yunusu koruma eyleminin sansasyonel anlatılar tarafından değil, uzmanlar tarafından yönlendirilmesi gerektiğini düşünüyor. Bunlar arasında yunuslarla zararlı etkileşimlerin yasaklanması ve mevcut düzenlemelerin sıkı bir şekilde uygulanması yer alıyor. Mevcut yasalara göre, vahşi ve koruma altındaki bir hayvana dokunmak veya onu beslemek de dahil olmak üzere herhangi bir rahatsızlık vermek yasak. Bearzi, bir arada yaşamanın önemine şöyle dikkat çekiyor:
“Gerçekten sıra dışı olan, yunusun varlığı değil günümüzde insanların bu tür hayvanlara saygı gösterme konusunda yaşadığı ısrarcı zorluk. Yaban hayatıyla bir arada yaşama ve onun tadını çıkarma fırsatlarını takdir etmeliyiz. Tarihsel ve çağdaş belgeler, yunusların binlerce yıldır insanların denizcilik faaliyetlerine eşlik ettiğini açıkça gösteriyor ancak biz hala onlarla uygun şekilde bir arada var olmak için mücadele ediyoruz”.
14.30
Görsel: https://i.gazeteoksijen.com/2/850/478/storage/files/images/2026/02/25/mimmo-venedik-yunusu-jr9l.png
