Ayliz Gözde Şen
Dünya Nüfusunun Yüzde 10’unu Oluşturan Dev Bir Aile: Mavi Gözlülerin DNA’sındaki Aynı Genetik İmzanın Sırrı Çözüldü
Evrimsel biyoloji ve genetik alanında yapılan son çalışmalar, insanlık tarihine dair çarpıcı bir gerçeği daha gün yüzüne çıkardı. Kopenhag Üniversitesi araştırmacıları, mavi göz renginin bir varyasyondan ziyade, binlerce yıl önce gerçekleşen tek bir genetik mutasyonun sonucu olduğunu kanıtladı. Araştırma sonuçlarına göre, yeryüzündeki tüm mavi gözlü insanlar devasa bir ailenin parçası olarak kabul ediliyor.
GENETİK BİR ‘ŞALTER’: OCA2 GENİ NASIL DEVRE DIŞI KALDI?
İnsanlık tarihinin başlangıcında tüm insanların kahverengi gözlü olduğu biliniyordu. Ancak Profesör Hans Eiberg ve ekibinin yayımladığı rapora göre, yaklaşık 6 ila 10 bin yıl önce gerçekleşen bir mutasyon, bu durumu kökten değiştirdi. “OCA2” geni, gözlerdeki kahverengi pigmentin üretiminden sorumlu temel mekanizma olarak biliniyor. Gerçekleşen mutasyon ise “HERC2” adlı bir genin bu sürece müdahale etmesiyle sonuçlandı. Bu müdahale, kahverengi pigment üretimini tamamen durdurmak yerine sınırlayan bir “şalter” görevi görerek mavi göz renginin oluşmasına zemin hazırladı.
TEK BİR ORTAK ATA: 10 BİN YILLIK GENETİK MİRAS
Araştırmanın en dikkat çekici noktası, bugün yaşayan tüm mavi gözlülerin aynı genetik imzayı taşımasıdır. Kahverengi gözlü bireyler arasında genetik çeşitlilik oldukça yüksekken, mavi gözlü bireylerin DNA yapısındaki bu mutasyon noktasının neredeyse aynı olduğu saptandı. Profesör Eiberg, “Bu durum, tüm mavi gözlülerin aynı mutasyonu miras aldığını ve aynı ortak ataya bağlı olduklarını gösteren en güçlü kanıttır” ifadelerini kullandı. Uzmanlar, bu mutasyonun Avrupa’da, büyük bir göç hareketinin yaşandığı Neolitik dönemde gerçekleştiğini tahmin ediyor.
PİGMENT YOKSUNLUĞU VE IŞIK OYUNLARI
Mavi göz rengi, aslında mavi bir pigmentin varlığıyla değil, gözdeki melanin miktarının aşırı derecede düşük olmasıyla oluşuyor. Işığın gözün ön tabakasında (stroma) saçılması sonucu ortaya çıkan bu renk, fiziksel bir boyadan ziyade optik bir illüzyon niteliği taşıyor. Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 8 ila 10’unu oluşturan bu grup, biyolojik olarak kahverengi göz üretme yeteneği “kısıtlanmış” bireylerden oluşuyor. Ayrıca uzmanlar, bebeklerin göz renginin yetişkinlikte değişebileceği, çocukken mavi olan gözlerin pigment miktarının artmasıyla kahverengiye dönebileceği konusunda da aileleri uyarıyor.
Görsel: https://media.cumhuriyet.com.tr/Archive/572a7e9a-4689-417c-b462-c9490ae9b984.jpg
22.04.2026 22.23
