Kıymet Nur Mutafoğlu
Küresel Hazırlık İzleme Kurulu’nun (GPMB) yeni raporuna göre hantavirüs ve Ebola gibi bulaşıcı hastalık salgınları daha sık ve daha yıkıcı hale geliyor. Uzmanlar, iklim krizi, çatışmalar ve sağlık yatırımlarındaki yetersizlik nedeniyle dünyanın yeni salgınlara karşı daha güvenli olmadığını söylüyor
A+ Yazı Boyutunu BüyütA– Yazı Boyutunu Küçült
Küresel sağlık uzmanları, bulaşıcı hastalık salgınlarının hem daha sık görüldüğü hem de daha yıkıcı hale geldiği uyarısında bulundu. Dünya Bankası ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından 2018’de kurulan Küresel Hazırlık İzleme Kurulu’nun yeni raporuna göre, salgın riski hazırlık yatırımlarının önüne geçiyor.
Raporda, iklim krizi ve silahlı çatışmaların hastalık salgınlarını daha olası hale getirdiği; jeopolitik bölünmeler ve ticari çıkarların ise ortak mücadeleyi zayıflattığı belirtildi.
Ebola ve hantavirüs alarmı
Uyarı, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda’da sağlık ekiplerinin Ebola salgınını kontrol altına almaya çalıştığı bir dönemde geldi. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde en az 87 Ebola ölümü sonrası uluslararası halk sağlığı acil durumu ilan edildi.
Aynı dönemde bir yolcu gemisinde görülen hantavirüs salgını da küresel gündeme taşındı. Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, iki salgını “sorunlu dünyamızdaki son krizler” olarak nitelendirdi.
DSÖ acil durum ilan etmişti: Ebola salgını hakkında neler biliniyor?
The Telegraph yazdı: Hantavirüs insandan insana nasıl bulaşıyor?
Koruyucu ekipman stokları tükendi
Reuters’a konuşan DSÖ’nün Demokratik Kongo Cumhuriyeti temsilcisi Anne Ancia, Ebola müdahalesi kapsamında başkent Kinşasa’daki koruyucu ekipman stoklarının tükendiğini söyledi. DSÖ, Kenya’daki deposundan ek malzeme getirmek için kargo uçağı hazırlıyor.
Uluslararası Kurtarma Komitesi ve Sınır Tanımayan Doktorlar da salgına müdahale eden ekipler arasında yer alıyor. DSÖ’nün cuma günü acil bilimsel istişare toplantısı düzenleyerek virüse ilişkin mevcut bilgileri ve aşı, test ve ilaç geliştirme önceliklerini değerlendirmesi bekleniyor.
“Dünya yakalama oyunu oynuyor”
Georgetown Üniversitesi Küresel Sağlık Politikası ve Siyaseti Merkezi Direktörü Prof. Matthew Kavanagh, yardım kesintilerinin dünyanın tehlikeli bir patojene karşı geç tepki vermesinde rol oynamış olabileceğini söyledi.
Kavanagh’a göre ilk testlerin Ebola’nın yanlış türünü hedeflemesi, yalancı negatif sonuçlara yol açtı ve müdahalede haftalar kaybedildi. Alarm verildiğinde ise virüs çoktan ana ulaşım hatları boyunca ilerlemiş ve sınırları aşmıştı.
Teknoloji ilerledi, eşit erişim geriledi
Raporda mRNA gibi yeni aşı platformlarının benzeri görülmemiş bir hızla geliştiği ve salgın hazırlığı için milyarlarca dolar yatırım yapıldığı kabul ediliyor. Ancak buna rağmen dünya, aşı, test ve tedavilere adil erişim konusunda geriye gidiyor.
Son mpox salgınlarında aşıların Afrika’daki etkilenen ülkelere ulaşması yaklaşık iki yıl sürdü. Bu süre, Covid-19 aşılarının dağıtımında yaşanan 17 aylık gecikmeden bile daha uzun oldu.
Güven krizi salgınlardan uzun sürüyor
Küresel Hazırlık İzleme Kurulu, salgınların yalnızca sağlık sistemlerini değil, toplumların devlete, bilime ve kurumlara duyduğu güveni de zedelediğini vurguladı. Politikleşen tepkiler ve bilimsel kurumlara yönelik saldırılar, krizler sona erdikten sonra da etkisini sürdürüyor.
Kurula göre bu tablo, toplumları bir sonraki acil duruma karşı daha kırılgan hale getiriyor. Eski Hırvatistan Cumhurbaşkanı ve kurul eş başkanı Kolinda Grabar-Kitarović, dünyanın çözümden yoksun olmadığını; ancak güven ve eşitlik olmadan bu çözümlerin ihtiyaç duyan insanlara ulaşamayacağını söyledi.
Pandemi anlaşması tamamlanamadı
Ülkeler, bu hafta Cenevre’de düzenlenen Dünya Sağlık Asamblesi öncesinde pandemi anlaşmasını sonuçlandırma hedefini tutturamadı. Anlaşmazlıkların merkezinde, ülkelerin kendi topraklarında ortaya çıkan patojenlere dair bilgi paylaşması karşılığında test, aşı ve tedavilere erişim garantileri yer aldı.
Küresel Hazırlık İzleme Kurulu, liderlere kalıcı ve bağımsız bir salgın riski izleme mekanizması kurulması, pandemi anlaşmasının tamamlanması ve salgınlara hızlı müdahale için finansman sağlanması çağrısı yaptı. Kurulun eş başkanı ve Botsvana’nın eski sağlık bakanı Joy Phumaphi, “Güven ve işbirliği parçalanmaya devam ederse, bir sonraki pandemi geldiğinde her ülke daha açıkta kalacak” uyarısında bulundu.
Kardeş Haber: https://haberatlas.tr/2026/05/19/uzmanlar-alarm-verdi-dunya-yeni-salginlara-karsi-daha-savunmasiz/
Haber Giriş Tarihi: 19.05.2026 23.12
